شناسایی و رتبه‌بندی عوامل موثر در پیاده‌سازی مدیریت زنجیره تامین سبز با روش AHP فازی و TOPSIS فازی در صنعت برق

نوع مقاله: مقاله پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 گروه مدیریت، موسسه آموزش عالی روزبهان، ساری، ایران.

2 گروه مهندسی صنایع، موسسه آموزش عالی روزبهان، ساری، ایران.

چکیده

فعالیت‌های صنعتی بر محیط زیست منجر به بروز مشکلات زیست‌محیطی فراوانی از جمله گرمایش زمین، تخریب لایه اوزون و افزایش گازهای گل‌خانه‌ای شده است. شرکت‌های تولیدی برای ماندن در بازار و هم‌چنین کسب مزیت رقابتی لازم است که به مسائل زیست‌محیطی توجه داشته باشند. تقاضای مشتریان و هم‌چنین برخی از مقررات دولتی شرکت‌ها را به سمت مدیریت زنجیره تامین سبز هدایت می‌کند. صنعت برق در دنیا به عنوان یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین بخش‌های صنعت به عنوان محرک همه صنایع دیگر، نقش مهمی در به وجود آمدن مشکلات محیط زیستی ایفا می‌کند. هدف اصلی از این پژوهش شناسایی عوامل موثر در مدیریت زنجیره تامین سبز و سپس رتبه‌بندی شرکت‌های فعال در مدیریت زنجیره تامین سبز می‌باشد. مطالعه موردی و حوزه پژوهش، مربوط به صنعت برق استان مازندران است. ابتدا با مطالعه ادبیاتی و کتاب‌ها، مقالات داخلی و خارجی، تعداد 21 شاخص برای دستیابی به مدیریت زنجیره تامین سبز به دست می‌آید که در مرحله بعدی به کمک پرسش‌نامه‌هایی که در اختیار کارشناسان قرار می‌گیرد و با در نظر گرفتن محدودیت‌ها، به 9 معیار نهایی می‌رسیم. سپس این معیارها به کمک روش فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی فازی و با استفاده از پرسش‌نامه،‌ مقایسات زوجی که در اختیار خبرگان قرار گرفته است وزن‌دهی می‌شوند و وزن هر شاخص مشخص می‌گردد. نتایج نشان داده است که شاخص‌های توانایی تامین مالی، افزایش ارتفاع برج‌ها و دکل‌های خطوط انتقال برق و هم‌چنین استفاده از انرژی تجدیدپذیر خورشیدی به ترتیب بیشترین وزن‌ها را به خود اختصاص داده‌اند و بقیه شاخص‌ها در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. در ادامه با استفاده از تکنیک تاپسیس فازی به رتبه‌بندی 5 شرکت برق فعال در زمینه مدیریت زنجیره تامین سبز می‌پردازیم. رتبه‌بندی این شرکت‌ها نسبت به میزان فعالیت در انجام معیارهایی که در مرحله قبل مشخص شده‌اند صورت گرفته است و شرکت‌ها با توجه به شاخص‌های وزن‌دهی شده، اولویت‌بندی شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification and ranking of effective factors on the implementation of green supply chain management by Fuzzy TOPSIS and Fuzzy AHP in Electricity Industry

نویسندگان [English]

  • Majid Afarin Mohammadzadeh 1
  • Reza Hasanzadeh 2
1 Department of Management, Rouzbahan Institute of Higher Education, Sari, Iran.
2 Department of Industrial Engineering, Rouzbahan Institute of Higher Education, Sari, Iran
چکیده [English]

Industrial activities on the environment, have led to many environmental problems, including earth warming, destruction of the ozone layer and increase of greenhouse gases. Manufacturing companies to stay in the market and also gain a competitive advantage need to pay attention to environmental issues. Customer’s request and also some government regulations, companies lead toward green supply chain management. The power industry in the world as on of the most important and main sector of the industry, as a stimulus to all other industries, play an important role in creating environmental problems. The main purpose of this research, identifying effective factors in managing green supply chain management and then ranking of companies active in the green supply chain management. The case study and field of research is related to Mazandaran Electric Power Industry. First, by reading literature and books, internal and external articles, 21 indicators were obtained to achieve green supply chain management, In the next step, With the help of questionnaires provided to experts and whit considering limitation's, We reached the 9 final criteria. These criteria were weighted by the method of the fuzzy hierarchy process analysis and using a pair comparison questionnaire that was provided to experts and the weight of each indicator was determined. The results showed that indicators, ability to finance, increasing the height of the power transmission towers and also use of renewable solar energy, respectively, had the highest weight and the rest of the indicators were ranked next. Eventually, using the fuzzy topsis technique, we ranked the five active energy companies in the field of green supply chain management. The rankings of these companies are relative to their level of performance in fulfilling the criteria set out in the previous step and companies were prioritized according to weightlifting indicators.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Green Supply Chain Management
  • Fuzzy Analytical Hierarchy Process
  • Fuzzy TOPSIS
  • Power industy

الفت، ل؛ خاتمی فیروزآبادی، س. ع؛ خداوردی، ر. ا. (1390). مقتضیات تحقق مدیریت زنجیره تامین سبز در صنعت خودروسازی ایران. فصلنامه علوم مدیریت ایران، 6(21)، 123-140.

ایمانی، د، م؛ احمدی، ا. (1388). مدیریت زنجیره تامین سبز راهبرد نوین کسب مزیت رقابتی. ماهنامه مهندسی خودرو و صنایع وابسته، 1(10)،  14-16.

امیدوار، ر؛ سرداری، ه؛ یزدانی، ن. (1394). تجزیه و تحلیل موانع مدیریت زنجیره تامین سبز با استفاده از روش مدل‌سازی ساختاری-تفسیری(دیمتل) (مطالعه شرکت پارس خودرو). فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات بازاریابی نوین، 21(5).

حسینی، س. ا؛ ایرانبان، س. ج؛ میر جهان مرد، س. ج. (1393). شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر زنجیره تامین سبز با رویکرد تحلیل مسیر در شرکتهای تولید‌کننده مواد شیمیایی و شوینده شهرستان شیراز. فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت تولید و عملیات، 5(2)، 161-177.

حیات داوودی، خ. (1393). شناسایی و سنجش روابط ما بین مولفه‌های زنجیره تامین سبز در شرکت پتروشیمی مبین عسلویه (پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه خلیج فارس بوشهر).

سیجاری، ب؛ ارشدی خمسه، ع؛ محمدی، م. (1393). مدیریت زنجیره تامین سبز در صنعت برق با رویکرد SCOR. دومین همایش ملی برنامه ریزی، حفاظت، حمایت از محیط زیست وتوسعه پایدار. تهران، دبیرخانه دائمی همایش، دانشگاه شهید بهشتی.

قربان‌پور، ا؛ پویا، ع؛ ناظمی، ش؛ ناجی عظیمی، ز. (1395). طراحی مدل ساختاری اقدامات مدیریت زنجیره تامین سبز با استفاده از رهیافت مدل‌سازی ساختاری تفسیری فازی. مجله تحقیق در عملیات در کاربردهای آن، 13(4)، 1-20.

جعفری، آ؛ سایه‌بان، م؛ حنایی، م. (1387). چشم‌انداز صنعت پتروشیمی در منطقه و جهان. اولین کنفرانس پتروشیمی ایران. تهران: شرکت ملی صنایع پتروشیمی.

مومنی، م. (1389). مباحث نوین تحقیق در عملیات. مولف، مترجم.

 

Kannan, D., Khodaverdi, R., Olfat, L., Jafarian, A., & Diabat, A. (2013). Integrated fuzzy multi criteria decision making method and multi-objective programming approach for supplier selection and order allocation in a green supply chain. Journal of cleaner production47, 355-367.

Sarkis, J. (Ed.). (2006). Greening the supply chain. Springer Science & Business Media.

Laari, S., Töyli, J., & Ojala, L. (2017). Supply chain perspective on competitive strategies and green supply chain management strategies. Journal of cleaner production141, 1303-1315.

Large, R. O., & Thomsen, C. G. (2011). Drivers of green supply management performance: Evidence from Germany. Journal of purchasing and supply management17(3), 176-184.

Carter, C. R., & Rogers, D. S. (2008). A framework of sustainable supply chain management: moving toward new theory. International journal of physical distribution & logistics management38(5), 360-387.

Goodman, D., & Redclift, M. R. (Eds.). (1991). Environment and development in Latin America: the politics of sustainability. Manchester University Press.

Yeh, W. C., & Chuang, M. C. (2011). Using multi-objective genetic algorithm for partner selection in green supply chain problems. Expert Systems with applications38(4), 4244-4253.

Kim, J. H., Youn, S., & Roh, J. J. (2011). Green supply chain management orientation and firm performance: evidence from South Korea. International journal of services and operations management8(3), 283-304.

Kusi-Sarpong, S., Sarkis, J., & Wang, X. (2016). Assessing green supply chain practices in the Ghanaian mining industry: A framework and evaluation. International journal of production economics181, 325-341.

Kuei, C. H., Madu, C. N., Chow, W. S., & Chen, Y. (2015). Determinants and associated performance improvement of green supply chain management in China. Journal of cleaner production95, 163-173.

Wu, K. J., Liao, C. J., Tseng, M. L., & Chiu, A. S. (2015). Exploring decisive factors in green supply chain practices under uncertainty. International journal of production economics159, 147-157.

Chin, T. A., Tat, H. H., & Sulaiman, Z. (2015). Green supply chain management, environmental collaboration and sustainability performance. Procedia CIRP26, 695-699.

Dubey, R., Gunasekaran, A., Papadopoulos, T., & Childe, S. J. (2015). Green supply chain management enablers: Mixed methods research. Sustainable production and consumption4, 72-88.

Tippayawong, K. Y., Tiwaratreewit, T., & Sopadang, A. (2015). Positive influence of green supply chain operations on Thai electronic firms’ financial performance. Procedia engineering118, 683-690.

Muduli, K., Govindan, K., Barve, A., Kannan, D., & Geng, Y. (2013). Role of behavioural factors in green supply chain management implementation in Indian mining industries. Resources, Conservation and recycling76, 50-60.

Diabat, A., Khodaverdi, R., & Olfat, L. (2013). An exploration of green supply chain practices and performances in an automotive industry. The international journal of advanced manufacturing technology68(1-4), 949-961.

Rostamzadeh, R., Govindan, K., Esmaeili, A., & Sabaghi, M. (2015). Application of fuzzy VIKOR for evaluation of green supply chain management practices. Ecological indicators49, 188-203.

Patil, S. K., & Kant, R. (2014). A fuzzy AHP-TOPSIS framework for ranking the solutions of Knowledge Management adoption in Supply Chain to overcome its barriers. Expert systems with applications41(2), 679-693.

Yang, T., & Hung, C. C. (2007). Multiple-attribute decision making methods for plant layout design problem. Robotics and computer-integrated manufacturing23(1), 126-137.

Waitangi Tribunal.(2015). Adoption of the Paris agreement (FCCC/CP/2015/L.9/Rev.1). Twenty-first session Paris.